Shqiptarët po protestojnë çdo ditë kundër një projekti për turizëm luksoz të lidhur me mua Jared Kushner, dhëndrin e Donald Trump. Për DW kryeministri Rama flet rreth protestave, IA dhe demokracisë.
DW: Kryeministër Edi Rama, jemi këtu në “Jahrhunderthalle” dhe sapo dëgjova të mbajë një fjali kryesore, ku folët për Inteligjencën Artificiale dhe demokracinë, pushtetin dhe qeverisjen. Shqipëria është në pritje të një prurjeje të madhe parash. Po flet për miliardë euro që 4 nga zhvillimet turistike në vijën bregdetare. Mendoj se pyetja ime hapëse është se çfarë roli do të luajë Inteligjenca Artificiale e Inteligjencave që kanë marrë parave?
Edi Rama, Kryeministri i: Nuk shoh lidhjet mes dyve, por ajo që mund të jetë e tyre përmes Inteligjencës Artificiale, ne t'i japim vetes çdo ditë më shumë të mira dhe mund të Shqipërisë nga një ndihmë që është absolutisht e pagjinueshme në aftësitë për të na informuar, në aftësinë për të këshilluar. Pra, aty do të shkojë gjithçka.
DW: Po në lidhje me çështjen e besimit? Ju folët për arkitekturën e pushtetit. Për momentin, në Shqipëri, ka një thyerje besimi tek ajo “arkitekturë”. Demonstruesit po flasin për faqet e konsultimit dhe konsultimeve të demokratike, faqet e konsultimit me publikun dhe rezultatet. Si do t'i pranojë ata se kjo do të ndodhë?
Edi Rama, Kryeministri i Shqipërisë: Në Shqipëri nuk është thyer besimi. Në Shqipëri, ekziston një shembull i bukur i lirisë, i demokracisë në veprim, i një bulevardi që është i dashur nga të gjitha sferat e jetës që kanë ato që janë të tyre, që duan që zëri i tire të dëgjohet. Pra, kjo është një meritë për Shqipërinë dhe ky nuk është problem për Shqipërinë. Ky është një shembull i shkëlqyer se sa të mëdha kemi arritur, duke kujtuar se në të njëjtin bulevard, jo një shekull më parë, por vetëm gjatë jetës sonë politike, dhe vranë njerëz duke protesuar. Pra, do të thoja se ky është një shembull i bukur Shqipëria po i tregon botës dhe që është një shembull i një numri të madh për rajonin tonë.
DW: Do të bëjë shumë të flisja me ju për bukurinë, sepse si artist, ju kuptoni rëndësinë e bukurisë dhe e kuptoni se si transformoni publikimet e botës që jetojnë në një vend të caktuar për veten tuaj. Nëse e ardhmja e Shqipërisë duket si një resort luksoz Trump-Kushner, çfarë tregon kjo për Shqipërinë që po krijon?
Edi Rama, Kryeministri i Shqipërisë: Para së gjithash, mund të japin leksione për shumë më tepër – për ekonominë, për çështjet ligjore, për bujqësinë, për kujdesin e kujdesit – por ka një gjë për të cilën nuk mund të jetë një gjë e tillë. Dhe jo sepse jam artist, por sepse kam dashur si ministër i Kulturës, kam dashur si kryetar bashkie dhe po shërbej si kryeministër, duke e parë gjithë mendimin tim te bukuria. Dhe transformimi i hapësirave publike dhe transformimi i hapësirave urbane ka qenë pjesë e rrugëtimit tim. Dhe nëse Shqipëria sot po mirëpret 12 milionë turistë, është falë kësaj përmbajtjeje. Pra, bukuria është diçka në të cilën besoj, është diçka për të cilën luftoj. Tani, ju sillni emra këtu sepse jeni paragjykuese. Nuk jam në gjendje të përgjigjem…
DW: A është kjo..?
Edi Rama, Kryeministri i Shqipërisë: Jo, jo, më lejoni të përfundoj. Nuk jam në gjendje të përgjigjem sepse ju përmendni emra. “Si mund të duket një projekt nga Trump dhe Kushner?” Çfarë është kjo pyetje? Si mund t'i përgjigjesh? Unë nuk po përmend asnjë projekt. Projekti është duke u krijuar dhe kur të jetë gati, atëherë do të diskutojmë projektin. Nuk do të diskutojmë për njerëz, personazhe dhe beteja ideologjike me njerëz. Këto janë betejat tuaja. Mund t'i bëj ju, por nuk është beteja ime. Beteja ime është të sjellë në Shqipëri investime të huaja direkte. Beteja ime është të nxisin zhvillime që do të absolutisht – jo thjesht të shkëlqyera për të, por do të bëjë të gjithë një Shqipëri për Evropën.
Shih edhe Nga Dashi te Peshqit: Si i prek eklipsi 12 shenjat e horoskopit?
DW: A është privatizimi i hapësirave publike të një çmimi që paguani për këtë transformim?
Edi Rama, Kryeministri i Shqipërisë: Kjo është një tjetër gënjeshtër që po thuhet shpesh dhe është bërë fakt, të cilin ju tani po e përdorni për të vendosur një pyetje, sepse ka privatizim të hapësirave publike. E studim! Nuk ka! është gënjeshtër.
DW: Ju mund të garantoni që të gjithë do të kenë...
Edi Rama, Kryeministri i Shqipërisë: Nuk është se mund të garantoj. Jetojmë një qytetërim, i cili nga koha e romakëve ka marrë një vendim shumë të pyetjes: Kushdo që bën akuza duhet të prova. Ju jeni gazetare, apo jo? Dhe jeni këtu për të informuar audiencën tuaj. Dhe pyetja juaj bazohet në një gënjeshtër. Dhe më pyesni “garanci”, ndërsa duhet të më tregoni se ku është privatizimi dhe që nuk është dhënë që keni gjetur ju për të gjetur se do të keni privatizim të tokës publike. Nuk do të kesh! Nuk ka ndodhur dhe nuk do te ndodhin.
DW: Në vitin 2024, ligjet e Shqipërisë për mbrojtjen e mjedisit dhe ndryshimet me qëllim hapjen e rrugës për turizmin e hoteleve luksoze. Dhe kjo është që i ka shqetësuar në Shqipëri, së bashku me disa probleme të tjera për shikimin e konsultimit publik. Cila është përgjigjja juaj ndaj disave?
Edi Rama, Kryeministri i Shqipërisë: Unë mendoj se, përsëri, faktet janë shumë të rëndësishme. Por përsëri, faktet lihen mënjanë. Sepse po, ne kemi bërë ndryshime në ligj. Por ae dini çfarë? Ne nuk e ndryshuam thelbin e ligjit dhe ndryshimet tona nuk janë në shkelje të standardeve dhe kritereve, të cilat do të bëjnë sigurimi që verifikohet përmes një procesi që ka të bëjë me negociatat tona evropiane. Pra, përsëri, paragjykimet nuk janë argumente dhe insinuatat nuk janë fakte. Dhe faktet janë një gjë që kam. Nëse keni fakte për të sfiduar faktet e mia, ju lutem m'i sillni. Por nëse keni paragjykime dhe nëse keni paragjykime për mua.
DW: Në fjalimin tuaj ju folët për zemëratën digjitale. Ju shpikët fjalën “angerithm”. Dhe gjithashtu folët për përvojën shumë pozitive të suaj me AI-së, duke përfshirë edhe futjen në punë të një ministrie që është edhe vetë një algoritëm i Inteligjencës Artificiale. Nëse jemi në një tjetër që kemi përdorur të mirë algoritmik dhe atë që ju e keni përdorur të keq algoritmik – ose edhe të përdoret të rrezikshëm algoritmik – ku na çon kjo? A na çon kjo në një gjendje kontrolli qeveritar të algoritmeve?
Edi Rama, Kryeministri i Shqipërisë: Nuk ka një gjë të tillë, pra përdorni të mirë algoritmik, sepse algoritmit nuk i pëlqen vërteta e mërzitshme. Algoritmit i pëlqejnë gjenjeshtrat argëtuese. Algoritmi nuk i pëlqen nuancat. Algoritmit i pëlqen skandali. Algoritmit nuk i pëlqen pak dhe dashuria. Algoritmit i pëlqen zemërimi dhe frika. Sepse është natyra njerëzore që tërhiqet më shumë nga të gjitha këto. Dhe nuk është puna ime të them se si mund të zgjedhet kjo, në një shoqëri demokratike, si Europa. Por mendoj se Europa dhe Bota Demokratike po bëjnë një gabim, që një ditë të jetë arsyeja e fundit e demokracisë, e cila është pranimi i lirisë së “arrit”, si një zgjatim i lirisë së fjalës. Liria e “arrit” (shtrirjes) nuk është liri e fjalës. Liria e shtrirjes është ajo që diktaturat si armën e tyre kishin vdekjeprurëse kundër lirisë. Të hyjnë në tru dhe të mbjellin atje të vërtetën e tyre, duke shtypur çdo të vërtetë tjetër. Algoritmi nuk ka nevojë të shtypë me politika sekrete ose me gjyqtarë të kontrolluar. Algoritmi shtyp përmes mbytjes dhe përmes amplifikimit. Duke amplifikuar gjenjeshtrat, duke mbytur të vërtetën. Çdo studim thotë se ajo që shpërblehet në mediat sociale janë gënjeshtra. Ajo që pranohet më pak, është vërteta.
Shih edhe VIDEO/ Avioni i “Turkish Airlines”, me rreth 300 persona në bord përfshihet nga flakët
DW: Zoti Rama, protestat në Shqipëri kanë hyrë në muajin e dytë. Në ditët e para keni thënë që për të parë në gjithë këtë vite qeverisjeje, ju herë keni menduar, keni menduar dorëheqjen. Para pak ditësh që ky nuk është një veprim, pasi jeni votuar nga populli shqiptar për anëtarët e Shqipërisë në Bashkimin Evropian. Janë dy versione të kundërta. Pas një muaji protestash, cili është qëndrimi juaj?
Edi Rama, Kryeministri i Shqipërisë: Nuk janë dy versione të kundërta. Unë kam ndarë në grupin e deputetëve opinionet e mia dhe kam një ndjesi të lidhur me faktin se unë jam zgjedhur dhe qëndroj në detyrë për t'u bërë publik, jo për t'u tërhequr zvarrë. Dhe ndërkohë, dorëheqja nuk ka qenë, nuk është dhe nuk do të jetë opsion për një arsye shumë të punës: sepse jam mandatuar së bashku me Partinë Socialiste nga 868 shqiptarë për të kryer misionin e mbylljes së negociatave për anëtarët në Bashkimin Evropian. Dhe ky është një mision historik që nuk mund të lihet në mes për asnjë arsye. Dhe për më tepër, për faktin se një pjesë e partisë zgjedhin të protestojnë. Nga ana tjetër, protesta është diçka kuptimplotë për Shqipërinë, për nivelin e lirisë, është për demokracinë dhe për faktin që në Shqipëri protestojnë. Njerëz nga të gjitha rrugët e jetës së dalin, kanë një histori të tire për të cilat dalin, ne kemi detyrën t'i dëgjojmë, kemi detyrën ta lexojmë çdo mesazh që ata na japin, dhe këtë po bëjmë.
DW: Nëse Edi Rama nuk do të ishte në petkun e Kryeministrit, do të kishte dalë të protestonte për spitalin më të mirë, për një sistem që vazhdon, për një sistem, për një administratë më të mirë të akuzuarit para pak ditësh, e fajësuar nga kjo?
Edi Rama, Kryeministri i Shqipërisë: Unë nuk kam arsye për të menduar që do të dilja aty, nëse do të bazohesha në faktet dhe informacionet në të vërtetë. Nëse bëni bazohesh në të gjitha llojet e manipulimeve, gjenjeshtrave dhe amplifikimeve, bëni dilja edhe unë aty. Por faktet dhe informacioni i vërtetë është ndryshe. Pastaj shëndetësia, arsimi edhe të gjithë të tjerat kanë probleme që kanë. Problemet nuk lindën ditën që filloi protesta, problemet kanë qenë aty, janë shtruar në rrugë e zgjidhjeve, janë pjesërisht. Dhe për të çuar përmirësimin e tire kemi marrë mandatin e popullit shqiptar me shumë të madhe që kur udhëheqin Partinë Socialiste. Kështu që nuk mundet dot që të çohesh një ditë të bukur dhe të thuash që “unë dua shëndetësi më të mirë dhe kjo qeveri duhet të jetë”. Nuk funksionon. Duhet të presësh kur të tjera, do t’iu jemi mirenjohes nese do te na ndihmonit që të mirmbajmë faqen vetëm duke shtypur(mbi foton) që ndodhet më poshtë.Faleminderit për mirkuptimin SHQIPE
